راهنمای تکمیل طرح و شیوه نگارش رساله علمی حوزوی

بخش اول :  

طرح تحقیق

 از مباحث مهم رساله‌نویسی، «طرح تحقیق» است. طرح تحقیق، نقشه انجام تحقیق است. تحقیق علمی و تدوین رساله، بدون طرح تحقیق به مقصد مناسبی نمی‌رسد؛ همان‌طور که ساختمان‌سازی بدون نقشه سرانجامی نخواهد داشت. تهیه رساله علمی یک فرایند نسبتاً طولانی است و بدون طرح تحقیق، محقّق دچار سردرگمی و انحراف از روند تحقیق می‌شود.

طرح رساله علمی دارای محورها و عناوینی است که محقّق بایستی با کمک اساتید راهنما و مشاور، این محورها را تبیین کند که عبارتند از:

الف) تبیین مسئله و محدوده آن و بیان جهات بحث

ب) سابقه و پیشینه بحث و بیان نقاط امتیاز این رساله

ج) تبیین سؤال اصلی

د) بیان و طرح سؤالات فرعی

هـ) بیان اهمیت و ضرورت تحقیق

و) طرح فرضیه تحقیق

ز) بیان‌ روش‌ تحقیق (توصیفی، تحلیلی، میدانی ‌و)

ح) تنظیم ‌بخش‌ها و فصول‌ رساله ‌و عناوین ‌زیرمجموعه ‌با توضیح ‌اجمالی

توضیح مختصر و اجمالی برخی از محورهای ذکرشده:

ـ تبیین سؤال اصلی

اوّلین مرحله هر پژوهشی، درک و فهم مشکل است و پژوهش و تحقیق، درصدد است که با کار علمی، یک یا چند بُعد از ابعاد مسئله را پاسخ گوید و دقیقاً به همین جهت است که تعیین موضوع و طرح دقیق سؤال یا سؤالات اصلی، حائز اهمیت بسیار است.

هر تحقیق علمی با طرح سؤال آغاز می‌شود و تحقیق برای پاسخگویی به آن انجام می‌گیرد. اولین فعالیت در هر پژوهشی، انتخاب سؤال است و اصولاً پژوهش با سؤال آغاز می‌شود. انتخاب سؤال و بیان آن، یکی از جنبه‌های عمده پژوهش علمی است. در واقع، محقّق برای پیداکردن پاسخ به سؤالی که برای او پیش آمده یا در طول دوره آموزش با آن برخورد داشته است، به تحقیق می‌پردازد.

هدف از تعیین سؤال،ایجاد نهایت تمرکز در فرایند تحقیق است. داشتن یک پرسش علمی باعث می‌گردد که مواد خام جمع‌آوری شده، در دسته‌ها و فایل‌های مخصوص خود گردآوری شود و محقّق در جریان کار به افق‌های گوناگون کشانده نشود و کنجکاوی او مسیر پژوهش را منحرف ننماید.

ـ بیان سؤالات فرعی

سؤال اصلی هر تحقیقی،‌ به تعدادی از سؤالات فرعی تبدیل می‌شود. سؤالات فرعی در واقع مجموعه سؤالاتی است که در راستای پاسخ به سؤال اصلی طراحی می‌شود و پیرامون مفردات، اجزاء و جزئیات سؤال اصلی و مقایسه آنها با موارد مشابه می‌باشد. معمولاً پاسخ سؤالات فرعی، محتوای فصول یک تحقیق را تشکیل می‌دهد.

مثال اول: سؤال اصلی: حقیقت عبودیت چیست؟

سؤالات فرعی:

1- معنا و مفهوم عبودیت چیست؟

2- عوامل عبودیت کدام است؟

3- چه رابطه‌ای بین عبودیت و آزادی وجود دارد؟

4- رابطه عبودیت و انسانیت چیست؟

5- آثار عبودیت چیست؟

6- راه رسیدن به عبودیت الهی چگونه است؟

مثال دوم: سؤال اصلی: عوامل تربیت از دیدگاه قرآن کدامند؟

سؤالات فرعی:

1- تربیت یعنی چه؟

2- معنا و مفهوم تربیت از دیدگاه قرآن چیست؟

3- ویژگیهای عوامل تربیتی قرآن چیست؟

4- عوامل‌تربیتی‌قرآن،بیشتربه‌کدام‌جنبه‌ونوع‌تربیت‌توجه دارد؟

5- کدام عامل در بین عوامل نقش کلیدی دارد؟

6- آسیب‌ها و موانع تربیت قرآنی کدامند؟

7- آثار و پیامدهای تربیت قرآنی چیست؟

 

نکات مهم:

الف) سؤالات اصلی و فرعی باید به شکل جمله سؤالی طراحی شود.

ب) سؤالات بایستی شفاف و روشن باشند.

ج) در ابتدا سؤالات فرعی بسیاری طرح کنید، سپس بکوشید تا مهم‌ترین آنها را گزینش کنید.

ـ بیان اهمیّت و ضرورت تحقیق

مبحث دیگری که باید در طرح اجمالی به آن پرداخت، تبیین اهداف و ضرورت سؤال و عنوان تحقیق است. در این بخش، محقّق باید علت انتخاب سؤال تحقیق خود را تبیین کند و از آن دفاع کند. گرچه مجهولات انسان فراوان است، اما وقت و علم و توانایی‌های انسان هم محدود است؛ پس باید براساس معیارها و ملاک‌هایی از بین این سؤالات فراوان گزینش کرد. بنابراین شایسته است که هر دانش‌پژوه و محقّقی برای انتخاب سؤال و عنوان تحقیق خود، دلیل و توضیحی داشته باشد.

ملاکها و معیارهای انتخاب سؤال اصلی:

الف) مورد علاقه دانش‌پژوه باشد

ب) در راستای رشته تحصیلی طلبه بوده و طلبه نسبت به آن آشنایی خوبی داشته باشد

ج) مورد نیاز جامعه و متناسب با نیازهای منطقه‌ای باشد

د) تحقیق مناسبی بر روی آن صورت نگرفته باشد و جای تحقیق در این مورد وجود داشته باشد.

ـ طرح فرضیه تحقیق

فرضیه، یعنی جواب موقّت به سؤال تحقیق. محقّق براساس مطالعات قبلی و مقدماتی به جواب موقّت و فرضیه‌ای دست پیدا می‌کند و این فرضیه، محقّق را در یافتن اطلاعات مربوط یاری می‌کند و از انحراف او در تحقیق جلوگیری می‌نماید.

فرضیه، عبارت است از حدس و گمان اندیشمندانه درباره ماهیت، چگونگی و روابط بین پدیده‌ها، اشیاء و متغیّرهایی که محقّق را در تشخیص نزدیک‌ترین و محتمل‌ترین راه برای کشف مجهول کمک می‌نماید. بنابراین فرضیه، گمانی است موقّتی که درست‌بودن یا نبودنش باید مورد برّرسی قرار گیرد.

فرضیه، براساس معلومات کلّی و شناخت‌های قبلی و تجارب محقّق و مطالعات مقدماتی پدید می‌آید.

فرضیه، با پیشداوری و پیش‌فرض تفاوت دارد؛ فرض دانش‌پژوه این است که ممکن است این فرضیه درست باشد و ممکن است غلط باشد و دانش‌پژوه در تحقیق خود به دنبال اثبات یا رد آن است؛ در حالی که پیشداوری، فرضی است که فرد قبل از تحقیق، آن را قبول کرده و منتظر رد یا اثبات آن نیست.

* * *

 

بخش دوم :

شیوه نگارش رساله علمی

رساله علمی، آخرین مرحله آموزشی مقطع سطح سه (کارشناسی ارشد) و سطح چهار (دکتری) می‌باشد که نگارنده آن پس از تدوین و دفاع از آن در حضور هیئت داوران، مدرک علمی خود را دریافت می‌کند.

 رساله علمی باید دارای یک مقدمه، چند بخش و هر بخش دارای چند فصل، نتیجه‌گیری و پیشنهادات (نظری و عملی) باشد.

«مقدمه» رساله باید مشتمل بر امور ذیل باشد:

ـ تبیین مسئله رساله

ـ بیان اهمیت مسئله رساله و فواید و اهداف آن

ـ پیشینه تحقیق درباره مسئله

ـ سؤال اصلی که آن رساله به آن پاسخ می‌دهد و سؤال‌های فرعی.

بخش اول رساله باید به کلیات بپردازد و در فصل اول آن، بحث از واژه‌ها و لغات کلیدی مربوط به عنوان بحث لغوی و اصطلاحی آنها ذکر شود. فصل‌های دیگر بخش اول، باید متناسب با موضوع رساله تنظیم گردد.

بخش دوم و سوم رساله، مباحث اصلی رساله را دربر می‌گیرد.

در پایان رساله باید نتیجه پژوهش بیان شده و پاسخ سؤال اصلی ذکر شود.

پس از خاتمه، باید «فهرست منابع» رساله ذکر گردد. در نگارش رساله حتماً باید از منابع معتبر و دست اوّل استفاده شود. البته مقصود از منبع دست اوّل، لزوماً قدیمی بودن آن نیست، بلکه دقیق و قابل اعتماد بودن آن اثر است.

اسامی تمامی منابعی که در رساله مورد استفاده قرار گرفته‌اند، باید بصورت کامل و دقیق و بترتیب الفباء ذکر شوند. البته قرآن کریم باید به عنوان مصدر اول و قبل از همه منابع آورده شود.

نوع نگارش فهرست منابع بدین صورت می‌باشد:

نام خانوادگی، نام ـ نام کتاب ـ نام محقّق، مترجم، مصحّح ـ نوبت چاپ ـ ناشر ـ محل نشر‌ ـ تاریخ نشر.

 چنانچه کتابی نام ناشر، محل یا تاریخ نشر نداشت، در فهرست منابع اینگونه نوشته می‌شود: بی‌نا ـ بی‌جا ـ بی‌تا.

«نقل قول‌هایی» که در رساله ذکر می‌شوند، باید دقیقاً ابتدا و انتهای هرکدام مشخص باشد؛ به این صورت که یا نقل قول داخل گیومه («») باشد و یا با حروف ایتالیک یا حروف ریزتر و یا با چپ‌چین کردن مشخص شود. حتماً در پایان نقل قول، علامت ارجاع و پاورقی گذارده و در ارجاع نیز باید از تعریف، تمجید و ذکر القاب پرهیز شود.

از نقل قول باواسطه باید پرهیز شود و کلام هر عالمی را باید حتماً به کتاب همان عالم ارجاع داد؛ به عنوان مثال کلام علامه حلّی(ره) را باید مستقیماً به کتاب‌های خود او ارجاع داد و مستند نمود، نه اینکه از شیخ انصاری(ره) نقل شود، چراکه او از علامه حلّی(ره) نقل کرده است؛ مگر آنکه کتاب آن عالم اصلاً وجود نداشته باشد.

در نقل اقوال بزرگان ـ اعمّ از علمای لغت یا فقها یا مفسّران ـ باید ترتیب زمانی رعایت شود؛ یعنی وقتی کلام چند نفر نقل می‌شود، آن کس که زماناً مقدّم بوده است، کلام او نیز مقدّم شود و هکذا.

در نقل اقوال و مخصوصاً در آیات شریفه و روایات، دقّت در امانت باید شدیداً رعایت شود، حتی در آیات شریفه، ضبط دقیق آنها مطابق رسم‌الخط قرآن مجید ضروری است.

«کیفیت ارجاع در پاورقی صفحات» باید این‌گونه باشد:

الف) در ارجاع به قرآن مجید، نام سوره، شماره سوره و آیه بصورت ذیل ذکر شود:

1ـ سوره بقره: 2، آیه 5.

ب) در ارجاع به کتب حدیثی، ذکر عنوان باب و شماره حدیث ضروری است.

ج) در ارجاع به سایر کتابها، به یکی از دو صورت ذیل عمل شود:

الف: نام کتاب داخل گیومه، پس از آن شماره جلد و پس از آن شماره صفحه.

 ب: شهرت و نام مؤلف، پس از آن نام اثر و شماره جلد و شماره صفحه.

مثلاً:

 1ـ «مجمع البیان»، ج 5، ص 262.

و یا:

1ـ طبرسی، فضل‌بن حسن، «مجمع البیان»، ج 5، ص 262.

د) در ارجاع به مقالات لازم است نام مؤلف، عنوان مقاله، عنوان مجله، سال نشر، شماره مجله و صفحه مجله ذکر شود.

در صورت تکرار ارجاع به یک منبع ـ بدون فاصله ـ می‌توان از کلمه «همان مدرک» استفاده نمود.

زبان رساله علمی باید فارسی و یا عربی باشد؛ امّا بهرحال باید از لغت فصیح و رسم‌الخط رایج و مصوّب فرهنگستان پیروی نمود.

باید از حالت گفتاری پرهیز شود و حالت نوشتاری داشته باشد.

باید از بکار بردن الفاظ عامیانه خودداری کرد.

باید ادب در نوشتار رعایت شده باشد و کلمات زشت و ستایش‌های‌مبالغه‌آمیزبکار نرود.

همچنین از الفاظ مترادف، تکرار عبارتها، قلم‌فرسائی و اطناب ممل پرهیز شود.

از عبارت‌های شاعرانه، احساسی و شعاری نیز استفاده نشود.

باید بین عبارت‌ها پیوند و ارتباط لازم برقرار باشد.

همچنین باید به این نکته توجّه داشت که پیراستگی از اغلاط تایپی، از محسّنات یک رساله خوب بشمار می‌رود.

* ذکر آیات و روایات در طرح‌های قرآنی و حدیثی، در ذیل عناوین طرح ضروری می‌باشد.

«روی جلد» رساله (طرح جلد) باید اینگونه نوشته شود:

«تنظیم رساله» باید اینگونه‌ باشد:

صفحه الف ـ «بسم الله الرحمن الرحیم»

صفحه ب ـ «عنوان رساله» (همانند روی جلد رساله)

صفحه ج ـ «تقدیم» (اگر نگارنده مایل به اهداء رساله خود به کسی باشد، می‌تواند این صفحه را اضافه نماید)

صفحه د ـ «سپاس» (نگارنده در این صفحه، مراتب سپاس، تشکّر و قدردانی خود را از اساتید خود و نیز مراکز علمی که در جریان تدوین رساله به او کمک کرده‌اند و نیز از مدیریت حوزه اعلام می‌نماید)

صفحه هـ ـ «چکیده» (نگارنده در این قسمت، عصاره و چکیده رساله خود را در حدود 300 کلمه ذکر می‌کند. شایسته است چکیده به عربی نیز ترجمه و ذکر شود)

صفحه و ـ «فهرست مطالب»

بعد از فهرست، «مقدمه» رساله آغاز می‌شود.

بهتر است شماره صفحات رساله از مقدمه شروع و صفحات قبل از مقدمه با حروف ابجد شماره‌ گذاری شود.

* * *


 

بخش سوم :

نکات مهم در نگارش رسالة علمی

در نگارش رسالة علمی سطح 3، رعایت موارد ذیل ضروری است:

الف) هر رسالة علمی حوزوی باید در یکی از موضوعات دینی و با محوریّت مسائل دینی باشد؛ به عبارت دیگر، رسالة علمی حوزوی باید به تبیین و تحلیل صحیح و یا مستدل نمودن گزاره‌های دینی، دفاع از اندیشه‌های دینی و یا ارائة راهکارهای علمی یا عملی در حوزة دین بپردازد. بنابراین موضوعاتی که به مسائل خاص علمی پرداخته و ارتباطی با دین ندارند ـ چه در حوزة علوم انسانی و چه در علوم تجربی و ریاضی ـ پذیرفته نمی‌شوند. از سوی دیگر موضوع رسالة علمی حوزة مبارکه باید با مباحث، اهداف و رسالت‌های حوزة علمیه هماهنگ باشد.

ب) موضوع رساله باید با تخصص نویسندة آن هماهنگ و مطابق باشد؛ از این‌رو فارغ‌التحصیلان مراکز تخصصی می‌بایست موضوعات متناسب با رشتة تحصیلی خود را پیشنهاد دهند و طلاب غیررشته‌های تخصصی یا موضوعات فقه و اصول و یا موضوعاتی که سابقة تدوین، مطالعه و تحقیق در آنها داشته‌اند، پیشنهاد دهند.

ج) باید به تفاوت عمده و اساسی تألیف کتاب و رسالة علمی توجه کافی داشت؛ مخاطب و خوانندة یک رسالة علمی، عموم مردم و حتّی طلاب درس خارج و همطراز با نگارندة رساله نیز نمی‌باشند، بلکه مخاطب اصلی یک رسالة علمی، محققان و دانش‌پژوهان و اساتید هستند و لذا رسالة‌ علمی باید از اتقان کامل در تمام زمینه‌ها برخوردار و از هرگونه اشکال و نقد محتوائی و ضعف استدلال مبرّا باشد.

د) موضوع رساله نباید خیلی کلّی باشد؛ بنابراین عنوان‌هائی مثل: «اخلاق اسلامی»، «سیرة‌ امام علی(ع)»، «استصحاب» و... نمی‌تواند موضوع یک رسالة علمی باشد؛ زیرا بسیار کلّی بوده و نگارنده به عمق مسأله وارد نشده و تنها ساحل‌پیمائی کرده و از هر مسأله‌ای چیزی می‌نویسد. موضوع رساله باید جزئی باشد تا نگارنده بتواند افق‌های جدیدی را در علم و پژوهش بگشاید و زوایای تاریک و جنبه‌های مبهم یک موضوع را روشن کند.

هـ) در رسالة علمی باید از مباحث استطرادی و خارج از موضوع جدّاً پرهیز گردد؛‌ بنابراین آنچه در رساله آورده می‌شود، باید ارتباط وثیق و روشن با موضوع رساله و محل بحث داشته باشد و از نقل مطالب غیرمرتبط با آن اجتناب گردد.

و) باید موضوع رساله با نیازهای روز هماهنگ بوده و پاسخی به آنها باشد؛ بنابراین باید کاربردی و یا بنیادی باشد. موضوع رساله یا باید مسائل روز جامعه را به بحث بگذارد (مانند مسائل: اخلاقی، تربیتی، فقهی، سیاسی ـ اجتماعی) و یا به مسائل بنیادی که زیرساخت‌‌ها و مبانی فکری و اساس تفکر دینی را تشکیل می‌دهند، بپردازد مثل مباحث اعتقادی در حوزة کلام، فلسفه و معارف و دفاع از آنها در برابر اشکالات و نیز مسائل بنیادی تاریخ اسلام و مسائل علم اصول، فقه، تفسیر،‌ حدیث و....

ز) رسالة علمی باید قدرت علمی نگارندة آن را به منصة ظهور برساند و برای این منظور، باید رساله صرفاً جنبة نقل قول نباشد، بلکه خود نویسنده در نوشتة خود باید حضور داشته باشد و حرفی برای گفتن داشته باشد و به عبارت دیگر اگر نقل‌قول‌های رساله را از آن بردارند، باید چیزی از خود نویسنده در آن باقی بماند. همچنین باید میزان علم و دانش نگارنده با آن رساله مشخص گردد و این امر بوسیلة جمع‌بندی، استنتاج و نقد و بررسی که در رساله آورده می‌شود، عملی می‌گردد. به هرحال باید یک رسالة علمی چیزی بر دانش بشر بیفزاید؛ در غیر اینصورت رسالة علمی نخواهد بود.

* * *

در نگارش رسالة علمی سطح 4، رعایت موارد ذیل ضروری است:

الف) رسالة علمی سطح چهار باید همة مشخصات رسالة علمی سطح سه را داشته باشد و علاوه بر آنها باید موارد زیر در تدوین آن مورد توجه قرار گیرد.

ب) چون رسالة سطح چهار، نشانة متخصص شدن و خُبرگی نگارندة آن در یک موضوع خاص است، لازم است نویسندة آن بیشترین و کامل‌ترین اطلاعات را در آن موضوع بدست آورده و متخصص‌ترین فرد آن موضوع شناخته شود.

ج) رسالة سطح چهار باید نشان‌دهندة قریب‌الاجتهاد بودن نگارندة آن در همان موضوع باشد و لذا ضرورت دارد که موضوع رساله جای بحث و نقد و بررسی و معرکه الآراء باشد، اقوال و نظریات و فرضیه‌های مختلف در آن مسأله وجود داشته باشد و نگارندة‌ رساله باید دیدگاههای مختلف را نقل کرده و ادلة هرکدام را نقل و آنها را تحلیل و نقد و بررسی کند و خود نویسندة رسالة پس از انتخاب مبانی لازم، به جمع‌بندی اقوال پرداخته و خود در آن مسأله اظهارنظر نموده و با استدلال‌های کافی آن را اثبات کند، سپس به ذکر ایرادها و اشکالات و شک‌هایی که احتمال دارد بر آن نظر وارد شود، پرداخته و به دفع و پاسخ آنها بپردازد، آنگاه به نتایج مترتّب بر قول مختار خود روی آورد.

د) قدرت علمی و تخصص اصلی نگارندة رسالة سطح چهار باید در رسالة علمی او ظهور و بروز داشته باشد؛ به همین جهت هرچه نگارش رساله عالمانه‌تر، دقیق‌تر و مستدل‌تر باشد، بهتر است.

فراموش نشود که رسالة سطح چهار، پژوهشی علمی و تخصصی است و باید دقیق‌ترین اثر در آن موضوع و مسألة خاص باشد.

هـ) رسالة سطح چهار باید تا اعماق موضوع رساله پیش رود و لذا تمام آنچه با موضوع ارتباط دارد، اعم از اقوال مختلف، ادلة نقلی و عقلی و همة فرضها و احتمالات و شقوق مختلف و تقسیمات موضوع، دقیقاً باید به بحث گذارده شود.

* * *

«والسّلام»

امید آنکه همة پژوهش‌ها مرضیّ حضرت بقیّه‌الله امام زمان (ارواحنا فداه) بوده و روزبه‌روز شاهد شکوفائی و بالندگی هرچه بیشتر حوزة مقدسة علمیه باشیم؛ انشاءالله تعالی.

/ 8 نظر / 667 بازدید
امیر

سلام دوست عزیز وگرامی امیدوارم اوقات خوب و خوشی داشته باشید من مدیر وبلاگ قصر امیر هستم میخاستم از شما دوستان گل درخواست کنم بهم سر بزنید ودر پست اول (پست نظرسنجی) برام نظر بگذارید و اینگونه در نظردهی اهنگ وبلاگ شرکت بفرمایید درقسمت نظرات اهنگ فقط کافیست شما نام اهنگ و نام خواننده را قید بفرمایید این وبلاگ با حضور شما سروران رنگ و بو پیدا میکند منتظر حضور شماعزیزان در وبلاگ ونظرات محترمتون در زمینه انتخاب اهنگ وقسمت های دیگر وبلاگ هستم بازدید مداوم شما و گذاشتن نظرات مفید موجب افزایش کیفیت این وبلاگ خواهدشد پاینده و پیروز باشید دوستدار تمامی شما amir

پویا

سلام دوست من وبلاگت خیلی خوبه خسته نباشید دوست من به شهر لی لی پود بیا تا بتونی سایتتو بیشتر به بقیه معرفی کنی دوست پیدا کنی مقاله یا اهنگ خودتو منتشر کنی چت کنی و خیلی کارهای دیگه یه سر به ما بزن... پشیمون نمیشی.شهر لی لی پود برای هر ایرانی

patogh

شبکه اجتماعی پاتوق من وتو.... هم اکنون بجمع دوستان خود بپیوندید تا علاوه بر اینکه دوستان جدید پیدا کنین. میتوانین وبلاگ خود را نیز به دوستانتان معرفی کنین. همچنین میتوانین با پستهای خود. ازعکسو متن گرفته تا فایلهای خود را به اشتراک گذاشته وحتی یک گروه خصوصی درست کنین و در نظرات شرکت کنین. دارای سیستم تبادل لینک رایگان.

سلام

مرسی خوب بود ، فروش شارژ ایرانسل و همراه اول ، لینکمو تو وبلاگت اد کن تا هر وقت نیاز به شارژ داشتی راحت بتونی بگیری سریع و اسان یا علی

مریم

سلام خداییش وبلاگت خوبه بیا با منم تبادل لینک کن مرسی اگه بیایی مرسی مریم

بخرش

"نفهمی دردی است پنهان که فرد را نمی کشد اما اطرافیان را دق مرگ می کند!" سلام دوست گرامی؛ از این که به من سر می زنی و محبت داری از لطفت متشکرم. وبلاگم متعلق به شما عزیزان است و تشویق شما باعث می شود با دلگرمی بیشتری ادامه بدهم.

رضا

سلام و ادب ممنون از اطلاعات مفیدتان لطفا اطلاعات مربوط به نوع فونت واندازه آن و فاصله سطرها از چهار طرف و... را هم بیان می کردید و برای تکمیل کار کاش فونتهای مورد نیاز و فرمها را هم قرار می دادید سپاس

محمدعلی

سلام اطلاعات خوبی بود اگه به صورت pdf بزاریش تا بشه دالودش کرد عالی تر میشه